نهج‌البلاغه نیاز چندانی بــــه اثبات اعتبار از طریق اسناد ندارد – مجله مجازی بارش
شنبه , تیر ۲ ۱۳۹۷
خانه / نهج‌البلاغه نیاز چندانی بــــه اثبات اعتبار از طریق اسناد ندارد

نهج‌البلاغه نیاز چندانی بــــه اثبات اعتبار از طریق اسناد ندارد


بــــه گزارش مجله بارش بــــه نقل ازخبرنگار مهر، یکی از پرسش‏هایی کـــه درباره نهج البلاغه مطرح اســـــت، چگونگی اثبات صدور آن از حضرت امیر (ع) اســـــت؛ زیرا از یک طرف گردآورنده آن؛ یعنی سید رضی در سده چهارم و سال‏ها پس از حضرت امیر (ع) مــــــــی زیست؛ بنابراین، او نمی‏ توانست گفتار امام را از زبان آن حضرت شنیده باشد و از طرف دیــــگر او در نهج البلاغه بــــرای نقل گفتار امام، هیچ سندی را نقل نکرده اســـــت، تـــــــا ما از طریق اسناد؛ همان گونه کـــه روش متعارف اســـــت، بتوانیم صدور ایــــن گفتار از امام را اثبات کنیم. متاسفانه گاه برخی از از روی جهل بـــــا استناد بــــه ایــــن شبهه، اعتبار ایــــن کتاب گرانسنگ را مورد تشکیک قرار مــــــــی‌دهند.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی نصیری، رئیس مؤسسه معارف وحی و خرد و نویسنده کتاب تفسیر موضوعی نهج البلاغه بــــه ایــــن شبهه پاسخ داده اســـــت:

در پاسخ بــــه ایــــن شبهه چهار نکته را بایــــــد یادآور شـــــــد:

۱٫ معارف نهج البلاغه عموماً از نوع اعتقادیات و اخلاقیات اســـــت کـــه اعتبار آنـــــــها بیش از آن کـــه بــــه سند وابسته باشد، بــــه درستی و استواری متن آنـــــــها منوط اســـــت و سند بیشتر در روایات فقهی و تعبدی نقش ‏آفرینی دارد. البته ایــــن بــــه معنای بی نیازی از اعتبار سنجی سندی روایات در دو حوزه اعتقادات و اخلاقیات نیست، بلکه بدان معناست کـــه اعتبار روایات بـــــا فرض برخورداری از اتقان صدوری از جهت قدمت، تاریخ صدور و ثبت در منابع مورد اعتنای بزرگان شیعه، بیشتر از طریق صحت و انطباق متن آنـــــــها بـــــا قراینی همچون قرآن، سنت و عقل قابل اثبات اســـــت. بر ایــــن اساس، مــــــــی ‏توان گفـــــــت کـــه نهج البلاغه نیاز چندانی بــــه اثبات اعتبار از طریق اسناد ندارد؛ زیرا از یک سو کتابی اســـــت دارای قدمت تاریخی و مورد اعتنا و اعتماد بزرگان شیعه کـــه شخصیت گردآورنده آن، بــــه اعتبار آن افزوده اســـــت و از سویی دیــــگر، در هماهنگی و همآوایی متن آن بـــــا آن چــــه در قرآن و سایر روایات آمده، تردیدی نمی ‏توان روا داشت؛ چنان کـــه عقل نورانی و الهی بــــه اتقان و درستی متن آن گواهی مــــــــی‏ دهد.

۲٫  بـــــا صرف نظر از نکته پیشین، نهج البلاغه از نظر الفاظ، عبارت‏ها و مهم‏تر از آن از نظر محتوایی چنان محکم، متقن و متعالی اســـــت کـــه انکار استناد آن بــــه حضرت امیر (ع)، عملاً بدان معناست کـــه چنین سخنان بلندی از زبانی انسان‏هایی پرخطا و بـــــا ضعف‏های فراوان در زمینه تفکر صادر شده اســـــت. در حالی کـــه مراجعه و بازخوانی متن نهج البلاغه و فخامت بی‏ نظیری کـــه در آن موج مــــــــی ‏زند، جایی بــــرای ایــــن شبهه باقی نمی ‏گذارد. باری، درباره نهج البلاغه بهترین تعبیر آن اســـــت کـــه آن را «فوق کلام البشر و دون کلام الخالق» بدانیم.  نهج البلاغه از ایــــن جهت نظیر صحیفه سجادیه و کتاب تحف العقول اســـــت کـــه بــــه‏ خاطر معنایی و محتوایی فراتر از نیازمندی بــــه استناد از نظر سند اســـــت.   

۳٫ سید رضی در عصری مــــــــی‌زیست کـــه استنادسازی متون روایی از طریق ارایه اسناد، امری رایج بـــــود و او بـــــا کتب روایی؛ همچون آثار کلینی، شیخ صدوق و شیخ مفید آشنا بـــــود، بـــــا ایــــن حال در گردآوری نهج البلاغه ایــــن روش را ترک کرد و در بسیاری از موارد بـــــا آوردن عبارت «منه» تنها بخشی از گفتار امام را نقل کرد. ایــــن امر حکایت از آن دارد کـــه سخنان امام در عصر سید رضی آن چنان معروف و مشهور بـــــود کـــه او نیازی بــــه استنادسازی آنـــــــها از طریق اسناد نمی ‏دید. بنابراین، شهرت و شیوع سخنان و نامه ‏های امام، بــــه نوعی ما را از اعتبارسازی آن از رهگذر اسناد بی نیاز مــــــــی‏ سازد.

۴. افزون بر پاسخ‏های پیشین، ایــــن نکته را نیز بایــــــد مورد توجه قرار داد کـــه عموم خطبه‏ ها، نامه ‏ها و کلمات قصار امام کـــه در نهج البلاغه گرد آمده اســـــت، پیش از آن البته عموماً بــــه صورت پراکنده در منابع دیــــگر؛ اعم از منابع روایی و منابع تاریخی انعکاس یافته بـــــود؛ چنان کـــه برخی از بزرگان شیعه؛ همچون عبدالزهرا حسینی در کتاب «مصادر نهج البلاغه و اسانیده» کـــه در چهار جلد فراهم آورد، اسناد و منابع نهج البلاغه بازشناسانده ‏اند. 


دین و اندیشه

منبع ؛ خبرگزاری مهر

قالب وردپرس

درباره ی javadesmaty

همچنین ببینید

آمریکا هیچ پابیندی به تعهدات بین‌المللی ندارد

به گزارش مجله بارش به نقل ازخبرگزاری مهر، خانم «پاسکاله بریسول» معاون وزیر خارجه سوئیس …

دیدگاهتان را بنویسید